Yılmaz Güney

Serçe Memed (Yılmaz Güney), bir kanun kaçağıdır, bir eşkiyadır. Öğretmenlik yaptığı günlerde köyünü eşkiya basmış, yeni evlendiği karısını kaçırmış, kadın dokuz ay dağlarda kaldıktan sonra intihar etmiş ve köye ölüsü getirilmiştir. Siirt'in bir köyünde öğretmenlik yapan Serçe Memed'in adı, bu yörede 'eşkiya celladı'na çıkar. Yine bir kış günü eşkiyalar bir öğretmenin karısını kaçırırlar. Üç ay dağlarda eşkiyaların tek tek tecavüz ettiği kadını kurtarır Serçe Memed ve kocasına geri götürür.

Faytonculuk yaparak yaşamını kazanmaya çalışan, Cabbarın ve ailesinin içine düştügü çıkmazlar ve kurtulmaya çalışmasını anlatır. Atı bir arabanın çarpması sonucu ölen Cabbar ailesini geçindirmek için emeğiyle çalışarak para kazanamayacağını düşünerek, kestirme bir yol aramaya başlar. Aldığı milli piyango biletine de ikramiye çıkmayınca, bu kez define aramaya başlar.

Yılmaz Güney'in 'Seyyit Han'la başlattığı (1968) 'destansı gerçekçilik' türünün yeni bir aşamasını oluşturan bir deneme. Venedik Film Şenliği'nde (1972) ön elemeyi kazanıp 10 film arasına girdi.(...) Göreme'nin doğal dekorlarından western filmlerine benzer biçimde doyumsuz sahneler çıkaran bu incelikli çalışma kaçakçılık üzerine kurulmuş. Ve türün en iyilerinden biri. Güney, saçları eşek tıraşlı, yanık yüzlü ve suskun bir kaçakçı çetesi reisi Çobanoğlu rolüyle yine etkili bir oyun gösterisi sunuyor. Ne var ki sansür gereği kaçakçının değişmeyen yazgısı ölümdür. Yörede Beyaz Donlular adıyla ün yapan Çobanoğlu'nun sonu da bu çizgide gerçekleşir. Yine de Sansür Kurulu, 'Doktor hanımın Yılmaz Güney'in vücundundan kurşunu çıkarırken hep ağızdan söylenen türkü sahnesinin çıkarılması' koşulunu getirir. Oysa filmin en duyarlı sahnelerinden biridir bu.

Seyyit Han yıllar sonra köyüne döndüğünde, sevdiği kız Keje’nın (Nebahat Çehre) Haydar Beye verildiğini öğrenir. Düğün gecesi koynuna girmeyen gözü yaşlı> yüreği yaralı gelin için Haydar Bey, Seyyit' bir öneride bulunur. Toprağın üzerinde ters çevrilmiş sepetin üzerindeki papatyayı kim vurursa Keje onun olacaktır. Seyyit bunu başarır. Ama sepetin altında toprağa boğazına kadar gömülmüş Keje'nin kanlı başı vardır.

Bino azılı bir kiralık katildir. Pavyonlardan haraç toplayan Hayati Hamzaoğlu'nu öldürtmek için pavyon sahipleri Bino'yu tutarlar. Bino kurbanının kilosu başına fiyat verir. Bunu duyan Hayati Bino'ya ulaşır ve verdiği fiyatın iki katı kadar para ödemeyi teklif eder. Bino kabul eder... Hayati birini öldürtmek için Bino'yu çağırır ve iyi para verir. Bino adamı öldürür fakat bugüne kadar öldürdüğü adamlara acımayan Bino'yu bir pişmanlık sarar; ilk defa birini öldürdüğüne üzülmektedir... Çok geçmeden bu öldürdüğü kişinin öz babası olduğunu anlayacak ve intikam saati çalmaya başlayacaktır...

Film, yolları cezaevinde kesişen üç kişinin hapishaneye düşme hikâyelerini anlatır. Abu, üvey babası yüzünden annesi ile birlikte cinayet işler. Maaşını alamayan Arap, patronunu darp edip parasını zorla alır. Hacı ise gönlünü kaptırdığı fahişeyi korumaya çalışırken cinayet işler. Aynı cezaevinde yıllarca birlikte yatan üç arkadaşın tahliyesi yaklaşmıştır. Fakat hiçbiri cezaevinden çıkmak istemez.

Âzem ve Cemil, dostlukları öğrencilik yıllarına dayanan iki yakın arkadaştır. Birbirlerinden uzun süre ayrı kalmalarından ve ayrı şartlar içinde yaşamalarından dolayı, hayat biçimleri de farklılaşmıştır. Dünün yoksul öğrencisi Cemil zengin olmuş, güzel karısı Necibe ve içine kapanık, narin baldızı Melike’yle mutlu bir yaşam sürdürmektedir. Ne var ki arkadaşı Âzem’in sahil kentindeki evlerine gelip, yaşamlarına girmesiyle düzenleri bozulur. Necibe’nin Cemil’i aldatması, Melike’nin Âzem’le duygusal bir ilişkiye girmesi, Âzem’in bir türlü Cemil’den vazgeçememesi olayları gittikçe daha karmaşık bir hale getirir. Toplumsal gerçeklerden bihaber yozlaşmış bir yaşam süren Cemil’le, politik olarak bilinçlenmiş, sosyalist Âzem’in fikir ayrılıkları artık kapanacak türden değildir.

Film, Cemal’in yoksullukla mücadelesini anlatır. Cemal annesi, karısı ve çocuklarıyla eski bir yalının bahçesinde yaşar. Motorlu kayığıyla ufak tefek işler yaparak geçinir. Uzun zamandır Almanya’ya işçi olarak gitmeyi plânlamaktadır. Sağlık muayenesinde dişleri eksik çıkan Cemal’in Almanya hayalleri suya düşer. Ailesinin temel ihtiyaçlarını karşılayacak para bile bulamayan Cemal çaresizdir. Yalının sahibi ona bir teklif sunar. Eğer teklifi kabul ederse ailesi refah içinde yaşayacaktır. Ancak işler beklendiği gibi olmayacaktır.

Film, balerin bir kızla bir kabadayının aşk hikâyesini anlatır. Namlı bir kabadayı olan Fırat’la balerin Çiğdem birbirine âşıktır. İkili Fırat’ın işleri yüzünden birlikteliklerini sürdüremezler. Bu ayrılığa katlanamayan Fırat, Çiğdem’le baş başa kalabileceği anlar yaratmaya çalışır. Ancak öte yandan Fırat’ın yerine göz koyan Tahta Bacak, Fırat’ı ortadan kaldırmaya kararlıdır.

Urfa’nın Suriye sınırına yakın Deliviran köyünde, Hıdır’ın kaçakçılık yapan ağası vurulur. Hıdır’ın yasadışı işlere bulaşmak gibi bir niyeti yoktur, fakat nihayetinde bir koyun sürüsünü sınırdan geçirmeyi kabul etmek zorunda kalır.